“Vinh quang thay đất Mường Phăng

Có Hầm Đại tướng, có rừng chỉ huy”

Nằm giữa khu rừng nguyên sinh thuộc địa phận xã Mường Phăng, thành phố Điện Biên Phủ, cách trung tâm thành phố Điện Biên Phủ khoảng 40km đường bộ, 17km đường chim bay. Di tích Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ nơi đặt Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ trong những ngày kháng chiến chống Pháp từ ngày 31-01-1954 đến ngày 15-5-1954. Tại nơi đây, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng với Bộ Chỉ huy chiến dịch đã đưa ra những chỉ thị, mệnh lệnh tấn công có tính chất quyết định đến thắng lợi của từng trận đánh trong chiến dịch Điện Biên Phủ mà đỉnh cao là lệnh tổng công kích trên toàn mặt trận vào lúc 15 giờ ngày 7-5-1954.

Được bố trí dọc theo con suối nhỏ chạy quanh chân núi Pú Đồn, trên một diện tích rừng tự nhiên khoảng 90km², Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ là một hệ thống chỉ huy và phòng thủ dã chiến gồm các hầm hào, lán trại liên hoàn được làm bằng những vật liệu đơn sơ như cây: tre, luồng, lá móc, lá gồi... có sẵn tại khu rừng Mường Phăng, rất phù hợp với điều kiện tác chiến và làm việc khẩn trương, đồng thời vẫn bảo đảm được tính bí mật và sự an toàn cho Bộ Chỉ huy chiến dịch.

Qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, hiện nay di tích Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng đã được tôn tạo một số ngôi lán và hầm làm việc với chất liệu bền vững hơn nhằm tái hiện lại cuộc sống sinh hoạt đơn sơ, giản dị của Bộ chỉ huy chiến dịch trong khu rừng Mường Phăng.

 Bố trí từ bên ngoài đi vào trong Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ gồm các vị trí: Trạm gác tiền tiêu – bảo vệ Sở chỉ huy Chiến dịch ở vòng ngoài. Lán và hầm làm việc của cơ quan thông tin và Cục trưởng cục thông tin Hoàng Đạo Thúy – đảm bảo liên lạc trong chiến dịch Điện Biên Phủ, truyền đạt các mệnh lệnh nhanh chóng, chính xác và bảo mật. Lán và hầm làm việc của sỹ quan liên lạc giữa Bộ chỉ huy chiến dịch với đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc, lán và hầm làm việc của đoàn cố vấn Trung Quốc – Các đồng chí cố vấn quân sự đã lao động và cống hiến giúp cách mạng Việt Nam với tinh thần chiến sĩ vô sản Quốc tế giúp Quân đội nhân dân Việt Nam cả về kinh nghiệm quân sự và chi viện về vật chất. Lán và hầm làm việc của cơ quan chính trị do đồng chí Lê Liêm chủ nhiệm luôn đi sâu đi sát động viên các chiến sĩ nêu cao tinh thần quyết chiến quyết thắng. Đường hầm xuyên núi là công trình vĩ đại tại Mường Phăng với chiều dài 69m được đào từ Đông sang Tây nối giữa lán của Đại tướng Võ Nguyên Giáp với lán của đồng chí Hoàng Văn Thái – Tham mưu trưởng chiến dịch Điện Biên Phủ. Lán tác chiến nơi theo dõi diễn biến chiến sự trên chiến trường của ban tác chiến và ban quân báo, tại đây vào 15 giờ chiều 7/5/954 Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra lệnh tổng công kích trên toàn mặt trận tiến công vào Sở chỉ huy của thực dân Pháp, bắt sống tướng Đờ Cát cùng toàn bộ bộ tham mưu. Lán Ban cơ yếu do đồng chí Nguyễn Chánh Cân lúc đó là phó phòng cơ yếu Bộ tổng tham mưu phụ trách đã giải mã các điện mật đảm bảo tuyệt đối bí mật, chính xác và kịp thời chỉ đạo của Bộ chỉ huy chiến dịch và các đơn vị tham gia chiến đấu trên chiến trường.  Nhà hội trường là nơi diễn ra các hội nghị của cán bộ cấp trung đoàn và tương đương trở lên do Đảng ủy và Bộ chỉ huy chiến dịch triệu tập. Vị trí bếp Hoàng Cầm và nền lán ăn thuộc Cơ quan hậu cần luôn đảm bảo những bữa cơm ngon, canh ngọt cho các cán bộ, chiến sĩ ăn no đánh thắng giặc.,.

Lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp (Ảnh: Sưu tầm)

Nằm ở trung tâm Sở Chỉ huy chiến dịch là hệ thống lán ở và làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong suốt thời gian 105 ngày. Ngôi lán của Đại tướng cũng đơn sơ và giản dị như bao ngôi lán khác trong khu rừng Mường Phăng, hành trang của vị Đại tướng chỉ gói gọn trong chiếc ba lô con cóc đã sờn bạc cùng thời gian. Trên chiếc bàn tre hàng ngày Đại tướng trải rộng tấm bản đồ nghiên cứu tình hình chiến sự. Trong ngôi lán đơn sơ ấy Đại tướng đã có những đêm thao thức trăn trở để tìm ra cách đánh mưu trí, linh hoạt để giành thắng lợi cho mỗi trận đánh. Và trong chiến dịch Điện Biên Phủ, với tư cách là Tổng Tư lệnh kiêm Chỉ huy trưởng Chiến dịch, Đại tướng đã đưa ra một quyết định lịch sử. Đó là quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Sau này Đại tướng đã chia sẻ “Quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời tôi”. Với quyết định sáng suốt này, cùng sự nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã đem lại chiến thắng Điện Biên Phủ “Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp tên khai sinh Võ Giáp, bí danh: Văn. Sinh ngày 25/8/1911 tại xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.Trong những bước ngoặt lịch sử của cách mạng Việt Nam kể từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các chiến dịch lớn trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn là nhà chỉ huy tài ba, lỗi lạc, góp phần vào thắng lợi chung của Quân đội Nhân dân Việt Nam dưới ngọn cờ bách chiến bách thắng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911 - 2013)

Mặc dù chưa được qua đào tạo tại bất kỳ trường quân sự nào nhưng đồng chí Võ Nguyên Giáp là người đầu tiên được Bác Hồ phong hàm Đại tướng ngày 28-5-1948 và là vị đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam khi mới 37 tuổi. Năm 1984, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Hội đồng khoa học Hoàng gia Anh bình chọn là một trong 10 vị tướng kiệt xuất nhất thế giới.

Đại tướng đã giành cả cuộc đời hiến dâng cho đất nước, cho cách mạng với tinh thần cao nhất “Dĩ công vi thượng” đúng như tên của Người:

Văn lo việc nước, Văn thành Võ

Võ thấu lòng dân, Võ hóa Văn.

Ngôi lán của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Di tích Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn không thay đổi nhiều so với những lần Người về thăm. Bà con các dân tộc nơi đây cùng các đồng chí Ban quản lý di tích tỉnh Điện Biên vẫn gìn giữ, bảo vệ Mường Phăng như khu rừng thiêng. Nơi đây đã trở thành điểm đến không thể thiếu trong mỗi hành trình về với Điện Biên Phủ. Trong những năm gần đây, di tích Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế đến tham quan tìm hiểu. Du khách bất ngờ và ngạc nhiên khi Sở chỉ huy chiến dịch của Việt Nam cách Sở chỉ huy quân Pháp tại Mường Thanh chỉ 17km đường chim bay và tỏ ra thích thú với bếp Hoàng Cầm, một loại bếp có khả năng che dấu khói rất hiệu quả giúp bảo đảm an toàn cho căn cứ mà vẫn cung ứng cho chiến sĩ đủ cơm nóng canh sốt để có khả năng đánh giặc…

Du khách tham quan Sở chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ (Ánh: Sưu tầm)

Di tích Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ là một trong những di tích thành phần của Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, nguồn tài nguyên du lịch vô cùng quý giá của tỉnh Điện Biên. Ngoài giá trị văn hóa lịch sử, Mường Phăng còn là một trong những khu bảo tồn tự nhiên đa dạng với nhiều loài động thực vật qúy hiếm. Cách đó không xa, hồ Pá Khoang mêng mông sóng nước, trong xanh, hiền hòa với những đảo nhỏ được ví như Vịnh Hạ Long của miền núi Tây Bắc, giữa lòng hồ đảo “Hoa Anh Đào” khoe sắc thắm mỗi độ xuân về. Ngay cạnh khu di tích là các bản văn hóa truyền thống người Thái với những nếp nhà sàn đơn sơ, độc đáo, nét văn hóa truyền thống, ẩm thưc đặc sắc. Tất cả góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng có, một chuyến tham quan đầy ý nghĩa, trải nghiệm cho du khách khi đến với khu di tích Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng./.