Mảnh đất Quảng Bình với biết bao thăng trầm, biến cố của lịch sử, là nơi chịu nhiều thảm khốc của chiến tranh từ thuở cha ông dựng nước cho đến kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Nơi đây, đã sinh ra một vị tướng huyền thoại, một người con anh hùng của dân tộc Việt Nam. Người anh hùng ấy trở thành một thiên tài quân sự lớn thế kỷ XX.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911- 04/10/2013).

Người chính là Đại tướng Võ Nguyên Giáp - một trong những học trò xuất sắc nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là Đại tướng của nhân dân, người anh cả của quân đội nhân dân Việt Nam, một nhà văn hóa lớn của Việt Nam. Cuộc đời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911- 04/10/2013) là một tấm gương phản chiếu của gần trọn thế kỷ XX - thế kỷ dữ dội nhất và cũng bi hùng nhất của dân tộc Việt Nam. Với tài thao lược, cùng với bản lĩnh cầm quân kiệt xuất, Đại tướng đã cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta lập nên những chiến công hiển hách, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Chính vì vậy, Ông được báo chí nước ngoài ca ngợi là thiên tài quân sự lớn của thế kỉ XX, chuyên gia vĩ đại nhất về chiến tranh nhân dân. Một trong 10 danh nhân quân sự vĩ đại nhất thế giới (do Hội đồng khoa học Hoàng gia Anh đã bầu chọn năm 1984). Đối với mỗi người dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trở thành một biểu tượng tài đức vẹn toàn, gắn liền với chiến công đánh bại chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa đế quốc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25-8-1911 tại làng An Xá, nay là xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình nhà nho yêu nước. Ông sớm giác ngộ và tham gia các phong trào học sinh yêu nước, hoạt động cách mạng từ năm 14-15 tuổi. Tháng 12-1944, Ông được Bác Hồ giao nhiệm vụ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân - đội quân chủ lực đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam do Đảng ta lãnh đạo. Ông đã trực tiếp chỉ huy dành thắng lợi hai trận đánh mở màn là Phay Khắt, Nà Ngần. Tháng 4-1945, Ông tham gia hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ và được cử giữ chức Tư lệnh các lực lượng vũ trang cách mạng thống nhất với tên gọi Việt Nam Giải phóng quân. Với tài năng quân sự bẩm sinh và tinh thần yêu nước nồng nàn và lý tưởng độc lập dân tộc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã lập được nhiều chiến công cho dân tộc Việt Nam. Từ năm 1944 - 1975, cuộc đời của Đại tướng gắn liền với các cuộc chiến đấu và những chiến thắng hiển hách. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, Đại tướng đã lãnh đạo tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành thắng lợi; đồng thời đã trực tiếp chỉ huy quân đội ta cùng với toàn dân chiến đấu lập chiến công oanh liệt, nhiều thành tích vẻ vang. Trong 30 năm chỉ huy Quân đội nhân dân Việt Nam đánh thắng hai cường quốc là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất tổ quốc.

Trong cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp, cuối năm 1953, sau những thất bại liên tiếp, Chính phủ Pháp ngày càng sa lầy trong cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Điện Biên Phủ - một vùng rừng núi xa xôi, hẻo lánh của vùng Tây Bắc trở thành “điểm hẹn lịch sử”, “trận quyết chiến chiến lược” trong Đông Xuân 1953 - 1954 của cả Việt Nam và Pháp. Quân đội viễn chinh Pháp đã cho xây dựng tại Điện Biên Phủ Tập đoàn cứ điểm “mạnh nhất chưa từng có ở Đông Dương”, được ưu tiên bởi các loại vũ khí tối tân, hiện đại, bố trí phòng bị nghiêm ngặt hòng “nhử quân chủ lực của Việt Minh vào rồi tiêu diệt”.  

Sau khi phân tích tình hình, Bộ Chính trị đã quyết định chọn Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến chiến lược với Quân đội viễn chinh Pháp. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là Bí thư Đảng ủy kiêm Chỉ huy trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ngày 05 tháng 01 năm 1954, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp lên đường ra mặt trận mang theo quyết tâm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đó là tiêu diệt Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ và phá tan kế hoạch Navarre. Cũng trong trận đánh này, đã có một quyết định to lớn và khó khăn nhất trong cuộc đời của Đại tướng. Sau 11 ngày trăn trở và một đêm thức trắng, đến ngày 26 tháng 1 năm 1954, tại hang Huổi He bản Nà Tấu Đại tướng đã quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “ Đánh nhanh, thắng nhanh” chuyển sang  “Đánh chắc tiến chắc”. Trận mở bàn Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu từ 17 giờ ngày 13 tháng 3 năm 1954.  Trải qua “56 ngày đêm bão lửa” với “gan không núng, chí không mòn” quân và dân Việt Nam đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”  ngày 07 tháng 5 năm 1954, kết thúc cuộc kháng  chống Pháp trường kỳ của dân tộc ta. Trong đó, sự chỉ đạo, chỉ huy của Đại tướng Tổng Tư lệnh đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

“Hoan hô chiến sĩ Điện Biên

Hoan hô đồng chí Võ Nguyên Giáp

Sét đánh ngày đêm xuống đầu giặc Pháp

Vinh quang Tổ Quốc chúng ta

Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

Vinh quang Hồ Chí Minh - Cha của chúng ta ngàn năm sống mãi”.

                                            ( Trích: Hoan hô chiến sĩ Điện Biên - Tố Hữu)

 Người dân Mường Phăng chào đón Đại tướng về thăm Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ.

Từ sau chiến thắng Điện Biên Phủ 1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nhiều lần trở về thăm Điện Biên - nơi Đại tướng dành nhiều tình cảm sâu nặng với mảnh đất này. Năm 2004, Đại tướng Võ Nguyên Giáp về thăm Mường Phăng lần thứ 3 khi ấy Người đã 93 tuổi. Đại tướng tâm sự: “Tôi nay tuổi đã cao, sức đã yếu. Có lẽ đây là lần cuối cùng tôi trở về thăm bà con đồng bào”. Và quả thực đó là lần trở về cuối cùng của Đại tướng với mảnh đất Điện Biên. Giờ ngôi lán làm việc, căn hầm chỉ huy vẫn còn đây, cảnh vật không khác xưa là mấy nhưng Người đã mãi mãi ra đi. Dẫu vẫn biết con người rồi cũng phải kết thúc một đời người, không ai tránh khỏi sự chia ly nhưng nỗi buồn cứ xâm chiếm trong lòng người dân Việt Nam nói chung và người dân Mường Phăng nói riêng.

“Ôi vẫn biết phút giây này sẽ đến

Mà làm sao tim vẫn nghẹn nên lời

Vị tướng tài bao triệu người quý mến

Trái tim Người ngừng đập Việt Nam ơi!”.

Không chỉ lừng danh là một vị tướng thiên tài của thời đại, Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn được biết đến là một vị tướng tài đức, văn võ song toàn, một nhà chính trị vì dân. Đức độ, tài năng của ông đã đem lại cho ông niềm tin yêu trọn vẹn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; lòng mến mộ của bạn bè quốc tế và cả sự khâm phục của chính những tướng lĩnh đã từng đối đầu trên chiến trường. Trong tất cả những bước ngoặt lịch sử của cách mạng Việt Nam, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 và những chiến dịch quân sự trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn là một trong những nhân vật lịch sử đứng ở vị trí hàng đầu dưới ngọn cờ bách chiến bách thắng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Dân tộc Việt Nam có quyền tự hào đã sinh ra một người con như thế trong một thời đại vẻ vang nhất của dân tộc: Thời đại Hồ Chí Minh./.