Cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 130km về phía Đông Bắc là huyện Tủa Chùa - vùng đất toát lên vẻ đẹp hút hồn của cao nguyên với những lớp lớp “măng đá” cùng với những hang động kỳ vĩ. Đến Tủa Chùa ta bắt gặp rất nhiều hang động từ lâu đã nổi tiếng bởi vẻ đẹp hoang sơ với nhiều nhũ đá còn nguyên vẹn như: Hang Xá Nhè, hang Khó Chua La, hang Pê Răng Ky… Một trong số những hang động ở cao nguyên đá Tủa Chùa mà ta mới phát hiện là hang động Hấu Chua.
Hang động Hấu Chua nằm ở địa phận thôn Hấu Chua, xã Sín Chải, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Hang nằm trên lưng chừng núi, trong quần thể núi đá vôi kiểu địa hình Karst, được hình thành do quá trình kiến tạo địa chất của trái đất cách ngày nay hàng triệu năm với thảm thực vật và sự đa dạng sinh học. Hang động Hấu Chua là nơi hội tụ tính chất đa dạng của thiên nhiên về địa chất, địa mạo, địa hình, khí hậu, sinh học, sinh thái và cảnh quan môi trường.
Dường đến hang động Hấu Chua
Theo lời kể của người dân địa phương vào khoảng năm 1952 trở về trước trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nơi đây rất khó khăn về nước sinh hoạt, tại lưng chừng một quả núi có một cái hang động bên trong có rất nhiều nước, người dân quanh vùng và đội du kích của xã đã đi vào trong hang cõng nước về để dùng sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, vào những năm đầu thập niên 70 thế kỉ XX, có một cô gái người dân tộc Mông tên là Lý Thị Pằng cũng đã vào trong hang để cõng nước về nhà để sinh hoạt, nhưng do trong người cô không được sạch sẽ nên sau khi cô lấy nước về thì một thời gian cô lâm bệnh và chết. Nguồn nước trong hang từ đó cũng bị cạn kiệt. Bố cô gái là một thầy cúng nổi tiếng trong vùng, thấy cái chết bí ẩn của con gái và sự khó hiểu về nguồn nước trong hang. Ông đã xem bói và biết sự tình về nguyên nhân cái chết của con gái. Những thiệt hại của người dân trong vùng khi bị mất nguồn nước sinh hoạt là do chính con gái mình gây ra. Ông đã làm lễ tạ các vị thần linh để lấy lại nguồn nước sinh hoạt về cho người dân, nhưng cũng chỉ được 2 tháng sau thì nguồn nước trong hang cũng cạn kiệt đến ngày nay.
Hang có tổng chiều dài là 134,5m, rộng từ 15m đến 20m. Để vào được bên trong hang phải đi sâu xuống lòng núi 30m, dốc đứng, trơn trượt. Hang có hình thù như một chiếc túi khổng lồ, miệng nhỏ, thân to dần, cuối hang thắt nhỏ kéo dài như hình một chiếc đuôi.
Cửa hang động Hấu Chua
Cửa hang quay về hướng Bắc, ngay tại cửa hang phía bên phải là một ngách nhỏ dài 14,8m. Trong ngách là những khối nhũ đá hình nấm, hình vân mây, hình quả phật thủ, quả na… Qua cửa hang ta bắt gặp ngay một khối nhũ đá hình một đôi sư tử ngồi đối diện nhau, bờm và cổ sư tử do nước từ trên trần hang nhỏ xuống tích tụ tạo thành những tràng hạt quấn quanh cổ rồi trải dài xuống lòng hang. Đi khoảng 27m về phía bên trái có một ngách nhỏ hình vòng cung với chiều dài 20m, trong ngách cũng những khối nhũ đá hình thù các con vật và hình cỏ cây, hoa lá…
Nhũ đá vách cửa hang động Hấu Chua
Bên trong hang có rất nhiều nhũ đá, màu xám, vàng, trắng, xanh rêu với những khối nhũ đá mang hình thù các con vật, hình rèm, hình ngọn hải đăng, đèn chùm hay hình nấm nối tiếp nhau như những chuỗi hạt ngọc...
Trong lòng hang là một khoảng trống với diện tích khoảng 200m2, dưới nền hang được chia thành những ô nhỏ, mỗi ô có diện tích khoảng 25 - 27m2, bên trong các ô là những khối nhũ đá hình tròn với nhiều kích thước lớn, nhỏ khác nhau, khối tròn nhẵn như hình ngọc đá, khối lại xù xì tạo thành các mắt như hình những quả na, khối có hình thù con cóc, hình hàm răng cá mập, khối lại tạo hình ruộng bậc thang đặc trưng của núi rừng Tây Bắc...
Nhũ đá hang động Hấu Chua
Trên trần và hai bên vách hang là những khối nhũ đá có kích thước lớn, nhỏ khác nhau với hình thù là những dải san hô biển, hình những chuỗi hạt dải từ trên trần hang xuống nền, hình thù người phụ nữ lưng cõng con, hình cột hải đăng, hay hình thù những cây nấm khổng lồ, khối lại tạo thành như những dải lụa, hình vân mây… Tất cả hòa quyện vào nhau tạo thành bức tranh sinh động đầy màu sắc.
Nhũ đá hình rèm trong hang động Hấu Chua
Ngọc động trong hanh động Hấu Chua
Hang động Hấu Chua, chứa đựng những dấu tích quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển lịch sử, sự vận động của vỏ trái đất, cũng như các tiến trình địa chất đang diễn ra hay quá trình hình thành các dạng đất đai hoặc đặc điểm về địa hình, địa mạo sinh học của vùng núi Tây Bắc. Hiện nay hang động Hấu Chua vẫn giữ được vẻ đẹp hoang sơ.
Ngày 24/12/201, 9Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đã ban hành Quyết định số 1309/QĐ-UBND, về việc xếp hạng di tích cấp tỉnh Danh lam thắng cảnh Hang động Hấu Chua thuộc xã Sín Chải, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Đây là tiền đề để huyện Tủa Chùa phát triển du lịch, thu hút du khách trong nước, quốc tế đến tham quan.
Trong tương lai nơi đây cùng với các di tích, danh lam thắng cảnh khác của huyện như: Di tích kiến trúc nghệ thuật thành Vàng Lồng, Danh lam thắng cảnh hang động Xá Nhè, hang động Pê Răng Ky, hang động Khó Chua La hay các cảnh quan tự nhiên với những núi đá sắc nhọn sẽ tạo thành tuyến du lịch đầy lý thú, hấp dẫn nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách, góp phần phát triển kinh tế, văn hóa xã hội của địa phương./.
Một số hình ảnh nhũ đá trong hang
