Nằm cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 6km là Di tích trận địa pháo H6 của Tiểu đoàn 224, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351 thuộc xã Thanh Minh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Đây là nơi mà hơn 65 năm về trước, Bộ Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ đã chọn để đặt trận địa cho một loại vũ khí mới, giáng những đòn sấm sét vào chảo lửa Điện Biên Phủ.
Khi chiến dịch Điện Biên Phủ đang vào giai đoạn cao trào, ưu thế chiến trường đang có lợi cho ta, lúc này trung tuần tháng 4/1954, bộ đội pháo binh của ta đã được bổ sung 12 dàn hỏa tiễn H6. Đây chính là hỏa tiễn Ca-chiu-sa nổi tiếng của Hồng quân Liên Xô trước đây từng làm cho Quân đội Phát xít Đức phải khiếp sợ trong thế chiến thứ 2.
Hỏa tiễn H6 là loại pháo nòng nhẵn, không rãnh xoắn, bắn theo nguyên lý phản lực, cỡ nòng 107mm, đạn nặng 20kg, kể cả phần động cơ. Loại pháo này có tính năng kỹ thuật ưu việt: gọn nhẹ, cơ động, dễ thao tác, có thể phóng đi một lượng đạn tương đối lớn trong một thời gian ngắn. Mỗi viên đạn khi nổ văng ra hàng trăm mảnh, với sức nóng trên 1000 độ C, tầm sát thương lớn…
Chiều ngày 22/4/1954, tiểu đoàn hỏa tiễn đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam làm lễ ra mắt tại một khu rừng già thuộc huyện Tuần Giáo. Tiểu đoàn H6 được thành lập ngay tại chiến trường kịp thời bổ sung cho mặt trận. Các dàn H6 được biên chế vào Tiểu đoàn pháo 224, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351. Tiểu đoàn có 2 đại đội, mỗi đại đội được biên chế 6 dàn H6. Tuy nhiên, đối với loại vũ khí này lực lượng pháo binh của ta chưa từng được huấn luyện, sử dụng và lượng đạn không có nhiều nên ta để dành sử dụng vào những ngày tiến công cuối cùng, gây bất ngờ cho quân Pháp. Đến ngày 04/5/1954, 12 dàn hỏa tiễn H6 đã vào vị trí tập kết, chiếm lĩnh trận địa. Chiều ngày 05/5/1954, tiểu đoàn đã tổ chức bắn thử, từng đại đội bắn vào một trong những trận địa của quân Pháp ở Mường Thanh, mỗi khẩu đội chỉ được bắn một viên đạn một nòng vào một mục tiêu. Do bắn thử là bắn vào mục tiêu chiến đấu, đường đạn bay và tiếng nổ của loại hỏa tiễn H6 này rất dễ phát hiện, nên khi bắn mục tiêu nào, đều có pháo 105mm bắn kèm để cho quân Pháp không phát hiện ra pháo H6 của quân ta.
Đúng 20 giờ ngày 06/5/1954, mở đầu là tiếng rít của dàn hỏa tiễn H6 và hàng loạt tiếng nổ của các khẩu pháo 105mm trên sườn đồi dãy núi phía Đông, Đông Bắc và phía Tây lòng chảo Điện Biên. Màn đêm trên bầu trời Điện Biên bị xé toang bởi những đuôi lửa màu xanh của hỏa tiễn H6; trong thung lũng bùng lên các quầng lửa, tiếp đó là các đám cháy trong các kho vũ khí, đạn dược.. của Pháp. Đây là lần đầu tiên H6 xung trận, “những đuôi lửa, tiếng rít và tiếng nổ dữ dội” đã làm cho quân đồn trú sống trong những công sự sũng nước hoảng sợ trước uy lực của nó. Các trận địa pháo của Pháp im bặt. Nếu có khẩu pháo nào của Pháp còn ngoan cố bắn ra, H6 lại dập vào đó một vài loạt hỏa tiễn, buộc chúng phải câm họng. Từ 19 giờ 30 phút ngày 06/5 đến 0 giờ 30 phút ngày 07/5/1954, Tiểu đoàn 224 đã tiến hành bắn 3 đợt với tổng cộng 618 viên đạn vào các mục tiêu đã được xác định, góp phần nhanh chóng làm cho quân Pháp suy sụp về tinh thần, tê liệt ý chí chiến đấu. Với những loạt đạn chính xác, một số công sự, chiến hào của các cứ điểm Al, C2, 506, 507, 310 – những mục tiêu cuối cùng của chiến dịch Điện Biên Phủ, bị phá hủy. Kho đạn pháo 3.000 viên trong trung tâm Mường Thanh bị trúng đạn bốc cháy, tiếng nổ kinh hoàng, sáng rực một vùng.
Cũng trong đêm đó, Trung đoàn bộ binh 174, Đại đoàn 316 đã chiếm xong phần còn lại của đồi A1 phía Đông Mường Thanh, đẩy quân Pháp vào thế bị bao vây, khống chế hoàn toàn. Sáng 7/5/1954, quân Pháp tập trung lực lượng điên cuồng chống trả bằng pháo kích, máy bay ném bom và điều một đơn vị bộ binh từ Mường Thanh vượt cầu sắt bắc qua sông Nậm Rốm hướng về đồi A1 để phản kích. Đúng 9 giờ 30 phút ngày 7/5/1954, Tiểu đoàn 224 lại nhận được lệnh nổ súng. Cả 12 khẩu hỏa tiễn gầm lên dữ dội, phóng đi từng loạt 72 viên vào giữa đội hình quân Pháp. Sau 2 loạt đạn với 144 viên đạn được phóng đi, một cột lửa khổng lồ đã bao trùm toàn bộ khu vực mục tiêu. Vài phút sau khi khói tan, ta ngừng bắn để quan sát, thấy các mục tiêu không còn một tên địch nào và không còn gì ngoài các đám cháy nhỏ. Số binh lính còn sống sót chạy dạt lên đồi nhanh chóng bị bộ binh ta tiêu diệt và bắt sống.
Với sự xuất hiện lần đầu của hỏa tiễn H6, mặc dù mới được trang bị về kỹ thuật sử dụng nhưng các pháo thủ của quân đội Việt Nam đã phát huy tác dụng của loại pháo này, khống chế pháo của quân đội Pháp, gây hoang mang, hoảng loạn cho đối phương và tạo đòn quyết định, góp phần làm nên thắng lợi của toàn chiến dịch Điện Biên Phủ vào ngày 7/5/1954. Ngay tối ngày 7/5/1954, theo lệnh của cấp trên, Tiểu đoàn hỏa tiễn 224 đã lập tức tiến hành rút khỏi trận địa, trở về vùng hậu cứ của Đại đoàn 351 ở Tuyên Quang nhằm giữ bí mật về loại vũ khí này đối với quân Pháp. Cũng chính vì vậy, dù đã lập được công lớn nhưng tiểu đoàn không tham gia vào buổi Lễ duyệt binh mừng chiến thắng được tổ chức sau đó như những đơn vị khác.
Ngày nay, Di tích Trận địa pháo H6 được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đã trùng tu, tôn tạo bằng các loại vật liệu chắn chắn, xây dựng hàng rào. Các hạng mục tôn tạo chính bao gồm: các công sự thuộc trận địa pháo; đặt bia, biển chỉ dẫn vào di tích; đặt mô hình pháo nhằm giúp cho khách tham quan có thể hình dung rõ nét nhất về lịch sử hào hùng của trận địa pháo H6 đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ... Hiện nay, di tích mở cửa hàng ngày phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu, học tập của nhân dân và du khách./.
Di tích Trận địa pháo H6 của Tiểu đoàn 224, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351 ở xã Thanh Minh thuộc thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên
