Giữa đất trời Điện Biên, Đền thờ liệt sĩ tại Chiến trường Điện Biên Phủ sừng sững hiện lên như một bản hùng ca bất tận, lặng lẽ, trầm mặc nhưng trang nghiêm và linh thiêng. Ngôi đền không chỉ là công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc mà còn là biểu tượng của lòng tri ân sâu sắc, là nơi hồn thiêng sông núi hội tụ để tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ, đồng bào đã hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Công trình được khởi công xây dựng vào ngày 13/3/2021 và khánh thành vào ngày 28/5/2022. Với kiến trúc độc đáo, kết hợp hài hòa giữa các yếu tố lịch sử, văn hóa, cảnh quan và tín ngưỡng truyền thống, Đền thờ liệt sĩ tại Chiến trường Điện Biên Phủ là một điểm đến tâm linh rất linh thiêng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. “Ngôi đền được xây dựng từ lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ hôm nay và mai sau, từ ký ức chiến tranh còn khắc ghi trong tâm trí, từ vết thương trên thân thể người cựu chiến binh, từ vết sẹo vẫn in hằn trên đất mẹ, từ bùn, máu và hoa”.

Công trình được thiết kế hài hòa với thế núi, thế trời Điện Biên. Ngay từ chân đồi F, du khách đã có thể cảm nhận không khí linh thiêng, trang nghiêm tỏa ra từ từng viên đá và từng bậc tam cấp dẫn lên đền. Đứng trên đỉnh đồi, phóng tầm mắt ra xa, là toàn cảnh lòng chảo Điện Biên - nơi từng vang vọng tiếng hô “xung phong” và tiếng súng, tiếng đạn xé tan bầu trời Mường Thanh như đưa ta về với cuộc chiến đầy cam go trên dãy đồi phía Đông mà tiêu biểu là trận đánh giành giật từng tấc đất trên Đồi A1. Đồi F là bàn đạp tấn công cho bộ đội sang đồi A1, đã có biết bao chiến sĩ hy sinh nằm lại nên đồi F còn có tên gọi khác là đồi Tử Địa. Để lên tới Đền thờ chính du khách sẽ lần lượt đi qua các lớp không gian như đưa ta về với trận Điện Biên Phủ hào hùng.

Không gian đầu tiên của Đền thờ là không gian dẫn nhập: Giữa sân dẫn nhập có một lư hương được thiết kế đặc biệt, được bao bọc bởi lớp vỏ bên ngoài và lớp hoa văn bên trong nhằm truyền tải ý nghĩa: Truyền thống văn hóa dân tộc gìn giữ được là do những người chiến sĩ kiên cường, họ như lớp giáp sắt luôn sẵn sàng bảo vệ sự trường tồn của dân tộc. Đường dẫn chuyển tiếp từ Sân dẫn nhập vào Không gian tưởng niệm với kiến trúc là một bức tường uốn tròn được thiết kế cách điệu theo kết cấu đặc rỗng như những lỗ châu mai của quân Pháp, gợi cho chúng ta hình ảnh tàn tích của cuộc chiến tranh. Phía trên là vành hoa đỏ, hiện thực hoá câu thơ của nhà thơ Tố Hữu:

“Chín năm làm một Điện Biên

Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng”.

Không gian tưởng niệm gồm sân tĩnh tâm và hồ tưởng niệm. Hồ tưởng niệm hình bán nguyệt tượng trưng cho con mắt của người chiến sĩ khi ngã xuống. Bởi bất cứ người chiến sĩ nào trên chiến trường khi ngã xuống, nếu có thể, bao giờ cũng sẽ cố gắng lật mình để nhìn lên bầu trời, vì nhìn thấy bầu trời là còn cảm nhận được sự sống. Bầu trời trong đôi mắt của người lính tại thời điểm ấy là hình ảnh cuối cùng in trong đôi mắt gửi lại niềm tin vào sự sống mới. Bầu trời Mường Thanh hôm nay như cầu nối thông linh giữa chúng ta và những người lính đã hy sinh trên chiến trường Điện Biên Phủ. Sân tĩnh tâm với ý nghĩa là con ngươi trong đôi mắt của những người đã khuất được nằm dưới những tầng đất. Với không gian dần thu nhỏ để cảm nhận bầu trời rộng lớn được thu lại trong đôi mắt của người chiến sĩ trước lúc hy sinh. Vô số phiến đá nhỏ ốp trên bức tường cong đại diện cho những người lính, những ngôi mộ liệt sĩ chưa biết tên.

    56 cây đèn đặt chính giữa tượng trưng cho 56 ngày đêm bão lửa của chiến dịch Điện Biên Phủ, 56 cây đèn tạo thành hình ngôi sao 05 cánh tượng trưng ngôi sao trên lá quốc kỳ. Ngôi sao nằm nghiêng cũng thể hiện nỗi đau mất mát của đất nước khi những người con đã anh dũng hy sinh trên con đường giải phóng dân tộc. Nhìn từ trên cao Sân tĩnh tâm được ẩn ý như một bát hương chung đặt giữa đất trời. 56 cây đèn cũng tượng trưng cho những nén hương thắp lên tưởng nhớ những người con ưu tú của dân tộc đã hy sinh để làm nên chiến thắng.

Hai bên Không gian tưởng niệm là hai bức phù được tạo thành bởi những lỗ đạn với nhiều kích thước khác nhau, với hàm ý là những người lính ở Điện Biên Phủ đã phải nếm trải những làn đạn ác liệt của quân thù. Phù điêu trên tuyến đường đi vào có 3 chiến sỹ nhưng đi ra bên kia chỉ còn 2 chiến sỹ, ngụ ý sự mất mát của Quân đội ta trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nối giữa Không gian tưởng niệm với Không gian tâm linh là một đường hầm dốc dài 39m, rộng 7.5m hướng vào Đền thờ. Trước đường hầm khắc dòng chữ “Quyết chiến, Quyết thắng”. Đây là dòng chữ được in trên lá cờ Bác Hồ trao cho các đại đoàn quân trước khi lên đường ra mặt trận, lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” đã trở thành biểu tượng, là kim chỉ nam trong toàn chiến dịch, động viên các đơn vị ra sức thi đua lập công và hoàn thành nhiệm vụ trong mỗi trận đánh.

Cửa hầm được thiết kế đồ sộ, tầng tầng lớp lớp những khối đá ngang dọc móc khóa, thể hiện sự kiên cố và vững chắc của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đường hầm này nhìn bên ngoài thì như một hầm mộ với đồi cỏ 2 bên, vào trong là một con đường độc đạo, như một sinh tử quan một đi không trở lại đối với những chiến sĩ ở chiến trường Điện Biên Phủ, thể hiện sự khốc liệt cam go của cuộc chiến cũng như ý chí chiến đấu “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” của những chiến sỹ Điện Biên. Đi qua con đường hầm, như đi qua “chín chết một sống”, cho thấy để giành chiến thắng trên chiến trường Điện Biên Phủ chúng ta phải đánh đổi bằng những hi sinh mất mát to lớn và khủng khiếp nhường nào. Cuối đường hầm là ánh sáng, biểu thị những chiến công và sự hi sinh của ông cha đã đơm hoa kết trái là Chiến thắng, là “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” của dân tộc ta.

 Ở giữa đường hầm có 4 cột còn gọi là “Tứ trụ”, tượng trưng cho những giá trị truyền thống, cốt lõi của dân tộc, là điểm tựa tinh thần vững chắc giúp các chiến sỹ luôn kiên định tinh thần chiến đấu giữa mưa bom đạn lửa nơi chiến trường khốc liệt. Hai bên có trích dẫn lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhân dịp kỷ niệm 10 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Không gian tâm linh với điểm đến là Đền thờ chính với kiến trúc truyền thống và hoàn toàn làm bằng gỗ Lim thể hiện sự trang trọng, uy nghi của ngôi Đền. Chính giữa là Ban thờ các liệt sỹ với câu đối khắc 2 bên: “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc, hồn bay lên hoá linh khí quốc gia”. Nơi đây diễn ra các nghi lễ dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ tại Chiến trường Điện Biên Phủ. Khói nhang quyện trong gió núi, tiếng chuông ngân vang giữa thinh không, lòng người như lắng lại. Những hồi chuông như đánh thức niềm tự hào về một thời máu lửa, sự biết ơn với những hy sinh của Cha anh vì “Độc lập, tự do và hạnh phúc” của nhân dân.

     Công trình Đền thờ liệt sĩ cùng với các Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ là nơi quá khứ và hiện tại giao hoà trong từng lớp đất, mỗi lớp không gian, là điểm đến tâm linh để các thế hệ người dân Việt Nam đến tri ân, tưởng nhớ đến các thế hệ cha ông đồng thời là nơi giáo dục truyền thống hun đúc nên tình yêu quê hương đất nước và là niềm tự hào dân tộc.